W dniach 24–25 września 2026 roku w Kielcach odbyła się XXXI Ogólnopolska Konferencja Naukowa „Kamień w złożu, krajobrazie i architekturze”, organizowana przez Państwowy Instytut Geologiczny – Państwowy Instytut Badawczy. Tegoroczna edycja po raz kolejny zgromadziła przedstawicieli świata nauki, geologii, górnictwa, architektury, ochrony zabytków, geoturystyki oraz branży kamieniarskiej. Konferencja odbyła się w Geonaturze Kielce – Centrum Geoedukacji na Wietrzni.
Pierwszy dzień konferencji, 24 września, rozpoczął się od oficjalnego otwarcia przez dyrektor Oddziału Świętokrzyskiego PIG-PIB mgr inż. Agatę Spiżewską oraz wystąpień zaproszonych gości. Następnie uczestnicy wzięli udział w dwóch sesjach referatowych, sesji posterowej, spotkaniu przedsiębiorców oraz zwiedzaniu Centrum Geoedukacji.
Tematyka wystąpień była bardzo szeroka. Rozmawiano między innymi o gospodarce gipsem w Polsce, znaczeniu gipsów w naturalnym i antropogenicznym krajobrazie Ponidzia, degradacji kamiennych elewacji, uszkodzeniach tradycyjnych murów z opoki czy nowych funkcjach terenów pogórniczych. Ważnym tematem były również możliwości udostępniania kieleckich kamieniołomów mieszkańcom oraz wykorzystanie dawnych i współczesnych wyrobisk w edukacji geologicznej i popularyzacji nauki.
Reprezentant Polskiego Związku Kamieniarstwa – Michał Firlej – przedstawił referat „Kamieniarstwo strzegomskie jako marka: dwa wieki przemysłowego wydobycia granitu”. Wystąpienie poświęcone było historii jednego z najważniejszych polskich ośrodków kamieniarskich oraz znaczeniu strzegomskiego granitu dla rozwoju przemysłu kamieniarskiego.
Drugi dzień konferencji miał charakter terenowy. Uczestnicy wyruszyli na Ponidzie, gdzie mogli zobaczyć kamień i działalność wydobywczą nie tylko w ujęciu prezentowanym podczas referatów, ale bezpośrednio w terenie. Pierwszym punktem była wizyta w zakładzie kamieniarskim Marmur-Płytki w Podłężu koło Pińczowa, prowadzonym przez mgr. Jacka Łatę, którego działalność skupia się na wydobyciu i obróbce wapieni kieleckich. Następnie uczestnicy odwiedzili kaplicę św. Anny w Pińczowie, położonej na szczycie górującego nad miastem wzgórza św. Anny. Wzniesiona około 1600 roku kaplica jest jednym z najcenniejszych przykładów architektury manierystycznej w regionie. Jej powstanie wiązane jest z warsztatem Santi Gucciego.
Kolejnym punktem była Kopalnia Gipsu „Leszcze”, gdzie uczestnicy mogli zapoznać się ze specyfiką eksploatacji tego surowca. Program terenowy obejmował również zrekultywowane wyrobisko „Gacki”. Była to okazja do pokazania kolejnego etapu funkcjonowania terenów poeksploatacyjnych – od działalności wydobywczej do ich nowych funkcji przyrodniczych, krajobrazowych i edukacyjnych.